AI in de tandartspraktijk: wat de röntgen-AI mag, wat u mag tonen

In de tandheelkunde is praktijk-AI het verst gekomen: cariës- en laesiedetectie op röntgenbeelden is routine geworden. Precies daar zitten de strengste regels — het medische-hulpmiddelenrecht voor de tool, het beroepsgeheim voor de gegevens. En voor de smile-simulatie op Instagram gelden drie vragen, waarvan het AI-label de laatste is.

Door Patrick de Kathen, Oprichter van KlarComply · Vakinhoudelijk getoetst op 17 september 2026

Wat in een praktijk werkelijk geldt

Voor kleine en middelgrote ondernemingen geldt het lagere van de twee bedragen van de EU AI-verordening (art. 99 lid 6). Onder de AVG het hogere.

De röntgen-AI: uw tool is een medisch hulpmiddel — vraag ernaar

Systemen die cariës, apicale laesies of botverlies op röntgenbeelden markeren, ondersteunen een diagnose. Zulke software is in de regel een medisch hulpmiddel onder de Medical Device Regulation — CE-markering, beoogd doel en conformiteitsbeoordeling zijn de plicht van de fabrikant. De EU AI-verordening kan zulke systemen via bijlage I bovendien als hoog risico indelen als het product een conformiteitsbeoordeling door derden moet doorlopen; die AI-specifieke plichten gelden vanaf 2 augustus 2028 — de hulpmiddelenplichten gelden nu al.

Voor u als gebruiker betekent dat niet dat u zelf iets moet certificeren. Het betekent dat u twee dingen schriftelijk hebt:

• Het beoogde doel: is het systeem voor diagnostisch gebruik in de handel gebracht, met CE-markering — of „alleen ter ondersteuning van de documentatie”? Een systeem dat officieel niet mag diagnosticeren maar in de praktijk uw bevindingen stuurt, is uw risico, niet dat van de fabrikant.
• De verantwoordelijkheidslijn: de AI markeert, u diagnosticeert. De eindverantwoordelijkheid blijft bij de tandarts — een zin die u tegen uw team zegt voordat iemand went aan „de AI gaf niets aan”.

Beroepsgeheim: de strengste regel in de ruimte

Tandartsen zijn gebonden aan de geheimhoudingsplicht van artikel 88 Wet BIG en artikel 7:457 BW; schending is strafbaar naar artikel 272 Wetboek van Strafrecht — gevangenisstraf van ten hoogste een jaar of een geldboete — en tuchtrechtelijk toetsbaar. Het punt dat voor AI beslist:

Hulppersonen — ook IT- en AI-aanbieders — mag u inschakelen als zij contractueel tot geheimhouding verplicht zijn, de toegang niet verder gaat dan nodig en de beveiliging aan NEN 7510 voldoet, de norm die voor zorgaanbieders verplicht is. Een verwerkersovereenkomst alleen is niet genoeg, want die regelt de gegevensbescherming, niet het beroepsgeheim. De veilige basislijn: patiëntgegevens gaan in geen enkele tool waarvan de aanbieder niet contractueel gebonden is.

De smile-simulatie: drie vragen, en het label is de laatste

AI-tools die het behandelresultaat simuleren — wittere tanden, een gesloten diasteem, een nieuw front — zijn reclame met een impliciete belofte. De toetsvolgorde is lezers van ons salonartikel bekend:

Vraag 1: mag u het beeld überhaupt in reclame tonen?

Nederland kent geen algemeen verbod op voor-en-na-beelden. Wel gelden drie grenzen: reclame mag niet misleiden over het resultaat (art. 6:193a e.v. BW en de Nederlandse Reclame Code), de gedragsregels van de beroepsgroep verlangen feitelijke, niet-wervende informatie, en een simulatie die als gegarandeerd resultaat wordt gepresenteerd, is een makkelijk doelwit — voor een klacht bij de Reclame Code Commissie én bij het tuchtcollege. Zuiver esthetische ingrepen zonder medische indicatie verdienen extra terughoudendheid: laat het vóór de campagne toetsen.

Vraag 2: hebt u toestemming — voor publicatie?

Een behandelfoto toont de gezondheidstoestand van een concrete persoon. Publiceren vraagt eigen uitdrukkelijke toestemming naar artikel 9 lid 2 sub a AVG — altijd intrekbaar, specifiek naar kanaal en context. Toestemming voor de behandeling is geen toestemming voor publicatie.

Vraag 3: was er AI in het spel? Dan labelen

Sinds 2 augustus 2026 verlangt artikel 50 van de EU AI-verordening dat AI-gegenereerde of wezenlijk met AI bewerkte beelden herkenbaar zijn. Voor een simulatie volstaat één eerlijke zin: „Simulatie, met AI gegenereerd — geen behandelresultaat.” Die regel vervangt noch antwoord 1, noch antwoord 2.

Afsprakenbot, dictaat, declaratie

De afsprakenbot moet zich bekendmaken — één zin volstaat: „U chat met een automatische assistent.” Dictaat, transcriptie en AI-ondersteunde declaratietools zien daarentegen patiëntgegevens en horen in dezelfde toets als elke tool met patiëntkenmerken: een verwerkersovereenkomst naar artikel 28 AVG en een contractuele geheimhoudingsverklaring. Een aanbieder die de laatste niet wil tekenen, vertelt u iets.

En de training?

Sinds 2 februari 2025 verplicht artikel 4 van de EU AI-verordening u maatregelen te nemen die de AI-geletterdheid van uw medewerkers bevorderen — sinds de Digital Omnibus een inspanningsverplichting, geen resultaatsverplichting, en zonder eigen boete (artikel 99 lid 4 somt de beboetbare plichten limitatief op; artikel 4 staat er niet in). Waarom het bewijs toch telt: belandt een verwijsbrief in de verkeerde tool of gaat een simulatie ongelabeld online, dan is de eerste vraag — van de Autoriteit Persoonsgegevens, het tuchtcollege, de advocaat van de wederpartij — altijd: wisten uw medewerkers wat ze deden? Een gedateerd trainingsbewijs beantwoordt haar.

Een stappenplan dat u in één middag afmaakt

1. Register: röntgen-AI, dictaat, tekstopstelling, simulaties, afsprakenbot, declaratiehulpen — ook de onofficiële tools.
2. Fabrikantvragen schriftelijk: CE-markering en beoogd doel van de diagnostische AI; verwerkersovereenkomst en geheimhoudingsverklaring voor elke tool die patiëntgegevens ziet.
3. Leg de patiëntgegevensregel vast: geen patiëntkenmerken in algemene tools; houd een lijst met vrijgegeven tools bij.
4. Label de bot en de beelden: een meldingszin op de bot, een label op simulaties — na de drie vragen, niet in plaats daarvan.
5. Train het team en berg het bewijs op — gedateerd, per persoon.

Veelgestelde vragen